Original research article
Studia Iuridica

Początki odrodzonego samorządu terytorialnego. Rys historyczno-prawny

2020, 85, No. 1

Czesław Martysz

0000-0002-8814-5954

University of Silesia in Katowice, Faculty of Law and Administration

DOI

10.31338/2544-3135.si.2020-85.1

Publication date

15.03.2021

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Humanities, Social sciences

Discipline

law, history, political and administrative sciences

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 370 KB

Article

Number of views:354

Number of downloads:164

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

Restoring in 1990 institutions of territorial self-government at the gmina level was one of the most profound measures undertaken for the purpose of transforming the political system of Poland. This reform did not close the path to further decentralisation of the state and to the creation of self-government institutions at other levels of the basic territorial division. Attempts made during 1992–1996 at establishing self-government at the poviat and voivodship level proved unsuccessful. There was no further, considerable decentralisation of the state, although the previous experiences of the functioning of gminas clearly indicated that territorial self-government effectively pursues the tasks and competences previously belonging to central government organs. As a result, the reform of the structure of public administration in Poland, introduced in 1990 and in the subsequent years, was considered unfinished. Following amendments were not made until 1998, when two acts were passed on 5 June 1998: on the poviat self-government and on the voivodship self-government, as well as many acts amending the scope of tasks and competences of organs of public administration. Thus, there was also fulfilled one of the fundamental assumptions of the state structural reform, which involved the grounding of local administration on the self-government system. The study presents the process of developing the structure of territorial selfgovernment in Poland during 1990–2000, with a particular consideration of the selfgovernment’s organs, the course of their formation and the rules of their functioning. It should be emphasised at this point that new acts on self-government of 1998 referred in their regulations to many solutions adopted back in 1990 in the act on gmina selfgovernment, yet in some cases introducing entirely different regulation or only slightly similar to the one in force in gminas. On the other hand, some regulations adopted in the poviat and voivodship legislation became a starting point to the amendment of the act on gmina self-government. However, in some cases, there occurred differentiation of the constitution of particular units of territorial self-government which was removed by subsequent amendments of legislation in force.

Keywords:

self-government,commune,district,voivodeship,organization,samorząd terytorialny,gmina,powiat,województwo,organizacja

Bibliography

Adamiak B., Borkowski J., Instytucje prawne sądowej kontroli samodzielności gminy, „Samorząd Terytorialny” 1991, nr 1–2

Agopszowicz A., (w:) A. Agopszowicz, Z. Gilowska, M. Taniewska-Peszko, Zarys prawa samorządu terytorialnego, Katowice 1997

Agopszowicz A., Gilowska Z., Ustawa o samorządzie terytorialnym. Komentarz, Warszawa 1997

Boć J., (w:) J. Boć (red.), Powiat: z teorii, kompetencje. Komentarz, Wrocław 2001

Gilowska Z., Płoskonka J., Prutis S., Stec M., Wysocka E., Model ustrojowy województwa (regionu) w unitarnym państwie demokratycznym. Raport końcowy, „Samorząd Terytorialny” 1997, nr 8–9

Jagielski J., Sejmik samorządowy, „Samorząd Terytorialny” 1991, nr 6

Janowicz Z., Nowe prawo procesowe w sferze administracji publicznej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1996, nr 1

Kiełbasiński A., Sejmowy kołowrotek, czyli więcej ustaw, „Gazeta Wyborcza” z dnia 10–11 stycznia 2015 r.

Kmieciak Z., Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych z komentarzem oraz akty wykonawcze, Warszawa 1995

Kosikowski C., Do psucia, gotowi, start, „Dziennik Gazeta Prawna” z dnia 4–6 września 2015 r.

Kulesza M., Czy będzie rewizja nadzwyczajna?, „Rzeczpospolita” z dnia 15 września 1999 r.

Martysz C., (w:) B. Dolnicki (red.), Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, Warszawa 2007

Martysz C., Kolegia odwoławcze przy sejmikach samorządowych – zagadnienia wybrane, „Samorząd Terytorialny” 1991, nr 11–12

Martysz C., Przeciwdziałanie inflacji przepisów w obszarze prawa administracyjnego, (w:) L. Tyszkiewicz, J. Storczyński (red.), Problemy przeciwdziałania inflacji przepisów prawnych i poprawy ich jakości, Bielsko-Biała 2018

Martysz C., Urząd gminy i jego organizacja, Katowice 1990

Podgórski K., Martysz C., Samorząd powiatowy. Praktyczny komentarz do ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r., Katowice–Zielona Góra 1998

Rabska T., Regionalizacja a zasady, „Biuletyn Rady do Spraw Reform Ustrojowych Państwa” 1998, nr 1

Słowik P., Legislacja: stan przedzawałowy, „Dziennik Gazeta Prawna” z dnia 2 listopada 2015 r.

Stępień J., Samorząd a państwo, „Samorząd Terytorialny” 1991, nr 1–2

Taras W., Samorządowe kolegia odwoławcze (zagadnienia ustrojowe), (w:) M. Chmaj (red.), Państwo, ustrój, samorząd terytorialny, Lublin 1997

Waltoś S., Opanowała nas mania tworzenia ustaw, „Rzeczpospolita” z dnia 20 stycznia 2010 r.

Witkowski P., Samorządowe kolegium odwoławcze gwarantem praw jednostki, (w:) A. Bisztyga (red.), Humanistyczne zeszyty naukowe, Katowice 1996

Similar publications