pl
Oryginalny artykuł naukowy
Studia Iuridica

THE CONCEPT OF RIGHTS OF NATURE IN THE BIAŁOWIEŻA FOREST: FROM ‘WHETHER?’ TO ‘HOW?’

2025, 109, Numer 1

Maciej Perkowski

0000-0002-3909-3967

Uniwersytet w Białymstoku

Wojciech Zoń

0000-0001-5421-7668

Uniwersytet w Białymstoku

DOI

10.31338/2544-3135.si.2025-109.6

Data publikacji

30.04.2026

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk prawnych

Dyscyplina

nauki prawne

Język publikacji

Angielski

Pliki do pobrania

PDF 463 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:22

Liczba pobrań:9

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

This article examines the potential application of the Rights of Nature (RoN) concept to the protection of the Białowieża Forest, a unique transboundary ecosystem of exceptional natural and cultural significance. The complexity of managing this area stems from multiple overlapping legal protection regimes, conflicts of interest involving local communities, and the intricate Polish-Belarusian relations. The authors highlight that existing legal frameworks, grounded in an anthropocentric paradigm, have proven insufficient to ensure effective protection of the Forest as an ecological whole. The study explores the prospective benefits of conferring legal subjectivity upon the Białowieża Forest, thereby enabling judicial protection of nature as an autonomous legal entity. International precedents such as the Ecuadorian and Bolivian constitutional recognition of nature’s rights, and the New Zealand model granting legal personality to natural features, are analysed alongside the challenges of implementing RoN within the Polish and Belarusian legal and socio-political contexts. Particular attention is given to the necessity of tailoring solutions to local conditions, as well as to issues concerning financing and legal liability. Furthermore, the article addresses the tensions between nature conservation and economic activities, including forestry and tourism, which could be exacerbated by granting rights to the Forest. The transboundary nature of the Białowieża Forest and the current geopolitical climate further complicate cooperative management efforts. The authors propose considering the European Grouping of Territorial Cooperation (EGTC) as a potential organisational instrument to facilitate cross-border governance and optimise existing protection frameworks. In conclusion, the article stresses that effective conservation of the Białowieża Forest requires balancing the interests of all stakeholders and achieving compromises. It calls for further legal and social research, including comparative studies and engagement with local communities, to inform legislative reforms.

Słowa kluczowe:

Rights of Nature,Białowieża Forest,legal personhood,transboundary conservation,environmental law,Polish-Belarusian relations

ACKNOWLEDGEMENTS

The publication was prepared within the framework of the project titled ‘Rights of Nature – A Vehicle for Sustainable Development? Operationalisation and Critique from an International and Comparative Law Perspective’ (RONSUS), grant no 2021/43/B/HS5/01839, funded by the National Science Centre, Poland. The authors serve as investigators in the project.

Bibliografia

Alves F and others, ‘The Rights of Nature and the Human Right to Nature: An Overview of the European Legal System and Challenges for the Ecological Transition’ (2023) 11 Frontiers in Environmental Science < >

https://doi.org/10.3389/fenvs.2023.1175143

Bar W, ‘Nowa dogmatyka konstytucji Republiki Ekwadoru. Casus praw natury’ (2010) Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie 46

Böhm H, ‘Five Roles of Cross-Border Cooperation Against Re-Bordering’ (2021) 38(3) Journal of Borderlands Studies 487–506 < >

https://doi.org/10.1080/08865655.2021.1948900

Fitzmaurice M, ‘Third Parties and the Law of Treaties’ (2002) 6(1) Max Planck Yearbook of United Nations Law Online 78–79 < >

https://doi.org/10.1163/18757413-00601003

Finnis J, Natural Law and Natural Rights (Oxford University Press 2011) 396

Graban A, ‘Instrumentalisation of Fear and Securitisation of “Eastern Borders Route”: The Case of Poland-Belarus “Border Crisis”’ (2023) 3(2) European Security 236–60 < >

https://doi.org/10.1080/09662839.2023.2287499

Guzmán JJ, ‘Decolonizing Law and Expanding Human Rights: Indigenous Conceptions and the Rights of Nature in Ecuador’ (2019) 4 Deusto Journal of Human Rights 73–74

Habuda A, ‘Przyroda i jej elementy. Przedmiot ochrony prawnej czy podmioty prawa?’ (2023) 1(34) Radca Prawny. Zeszyty Naukowe 84

Herold K, ‘The Rights of Nature: Indigenous Philosophies Reframing Law’ (2017) Truthout <https://truthout.org/articles/the-rights-of-nature-indigenous-philosophies-reframing-law/> accessed 22 May 2025

Jalinik M, Ekonomiczne, społeczne i ekologiczne znaczenie Puszczy Białowieskiej na obszarze Polski (Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej 2024) 73

Jaroszewicz B, ‘Państwowy Park Narodowy “Belovezhkaya Pushcha”’ in A Obidziński (ed), Z Mazowsza na Polesie i Wileńszczyznę. Zróżnicowanie i ochrona szaty roślinnej pogranicza Europy Środkowej i Północno-Wschodniej (Polskie Towarzystwo Botaniczne 2010) 234

Kośka M, ‘Protection of the Land Border of the Republic of Poland with the Republic of Belarus in Relation to the Migration Crisis from July 2021 to June 2024’ (2024) 288(3) Wiedza Obronna 119–142 <https://doi.org/1 >

https://doi.org/10.34752/2024-3-9

Kula E, Wróblewski Z and Starościc A, ‘The Conflict over Białowieża Forest in the Light of Philip Kitcher’s Ideal Deliberation’ (2024) 73 Environmental Management 481 < >

https://doi.org/10.1007/s00267-023-01906-w

Łaciński P, ‘System polityczny Ekwadoru w świetle konstytucji z 2008 roku’ (2009) 12(1) Ameryka Łacińska. Kwartalnik Analityczno-Informacyjny 36–37

Łuniewski S, Gospodarowanie Puszczą Białowieską jako ekosystemem przyrodniczo cennym (Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej 2023)

Mihnea T, Understanding the Rights of Nature: A Critical Introduction (New Ecology 6, transcript Verlag 2022) 70 < >

https://doi.org/10.14361/9783839454312

Nadalutti E, ‘Does the “European Grouping of Territorial Co-operation” Promote Multi-level Governance within the European Union?’ (2013) 51(4) Journal of Common Market Studies 756–771 < >

https://doi.org/10.1111/jcms.12014

Najwyższa Izba Kontroli, ‘Informacja o wynikach kontroli: Działania podmiotów publicznych w związku z kryzysem ekologicznym na rzece Odrze’, Delegatura w Opolu, LOP.430.3.2023, nr ewid.97/2023/D/22/505/LOP <https://www.nik.gov.pl/plik/id,28435,vp,31265.pdf> accessed 22 May 2025

O’Donnell EL and Talbot-Jones J, ‘Creating legal rights for rivers: lessons from Australia, New Zealand, and India’ (2018) 23(1) Ecology and Society 9 <https://www.ecologyandsociety.org/vol23/iss1/art7/> accessed 22 May 2025

Perkowski M and Zoń W, ‘Sprawa Puszczy Białowieskiej przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej – uwagi z (odpowiedniej) perspektywy czasu’ (2021) 87 Studia Iuridica 412–428 <http://hdl.handle.net/11320/17832> accessed 22 May 2025

Perkowski M, Zoń W and Saganek P, The Disputed Bialowieża Forest: Legal Remedies for the Protection of Cross-Border Properties (Brill-Nijhoff 2022) 204–205

Polskie Radio 24, ‘Puszcza Białowieska. Resort klimatu wyjaśnia: jej cały obszar nie będzie parkiem narodowym’ <https://polskieradio24.pl/artykul/3343636,puszczabialowieska-resort-klimatu-wyjasnia-jej-caly-obszar-nie-bedzie-parkiem-narodowym> accessed 22 May 2025

Portal Samorządowy, ‘Puszcza Białowieska pod większą ochroną. Cały obszar stanie się parkiem narodowym’ (13 February 2024) <https://www.portalsamorzadowy.pl/ochrona-srodowiska/puszcza-bialowieska-pod-wieksza-ochrona-caly-obszar-stanie-sie-parkiem-narodowym,523605.html?mp=promo> accessed 22 May 2025

‘Samorządy wypowiadają umowy partnerstwa z miastami w Rosji i na Białorusi’, Serwis Samorządowy PAP, 02 March 2022 <https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/samorzady-wypowiadaja-umowy-partnerstwa-z-miastami-w-rosji-i-na-bialorusi> accessed 22 May 2025

Szujecki A, Puszcza Białowieska. Konflikty wokół ochrony i zarządzania (Centrum Informacyjne Lasów Państwowych 2008) 3

Tanasescu M, Understanding the Rights of Nature: A Critical Introduction (New Ecology 6, transcript Verlag 2022) 70 < >

https://doi.org/10.14361/9783839454312

Tierney BB, ‘Natural Law and Natural Rights: Old Problems and Recent Approaches’ (2002) 64(3) The Review of Politics 389 < >

https://doi.org/10.1017/s0034670500034914

Ulrich P, ‘Territorial Cooperation, Supraregionalist Institution-Building and National Boundaries: The European Grouping of Territorial Cooperation (EGTC) at the Eastern and Western German Borders’ (2019) 28(1) European Planning Studies 57–80 < >

https://doi.org/10.1080/09654313.2019.1623974

Viaene L, ‘Ríos: seres vivientes y personalidad jurídica. Nuevos argumentos legales de los territorios de los pueblos indígenas’ (2017) Plaza Pública <https://www.plazapublica.com.gt/content/rios-seres-vivientes-y-personalidad-juridica-nuevos-argumentos-legales-en-la-defensa-de-los> accessed 22 May 2025

Weiss A, ‘Kluczowy moment dla Puszczy Białowieskiej. Nowe zagrożenie’, Onet.pl, 03 July 2024 <https://www.onet.pl/styl-zycia/dzikie-zycie/kluczowy-moment-dlapuszczy-bialowieskiej-nowe-zagrozenie/86np4f2,30bc1058> accessed 22 May 2025

Zientarski J and Szmyt J, ‘Czy cała Puszcza Białowieska powinna być parkiem narodowym?’ (2017) 78(1) Leśne Prace Badawcze 93

Zoń W and Perkowski M, ‘Sprawa Puszczy Białowieskiej przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej – uwagi z (odpowiedniej) perspektywy czasu’ (2021) 87 Studia Iuridica 412–428 <http://hdl.handle.net/11320/17832> accessed 22 May 2025

Podobne publikacje