WOJNA I POKÓJ W KONSTYTUCJI RP
2022, 91, Numer 1
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 425 KB
Liczba wyświetleń:135
Liczba pobrań:79
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
Art. 116 of the Constitution of the Republic of Poland provides that a state of war and the conclusion of peace are declared by the Sejm acting in the name of the Republic of Poland. These two notions, having no constitutional definition, come under the rubric of established notions, i.e. concepts whose meaning derives from doctrinal findings and provisions of law, as well as from constitutional principles and values. The Sejm’s power to declare a state of war and, consequently, declare the conclusion of peace is part of Polish system-of-governance traditions. The parliament’s power to declare war actually characterizes most of the democratic systems, even if it could be argued that waiving this prerogative in practice characterizes it as well, reflecting the preponderance of the executive power in the domain of foreign policy. The wording of Art. 116 rules out an invasive war, also in the form of a war of prevention or a preventive self-defence. The Sejm may adopt the relevant resolution only in case of armed aggression against the territory of the Republic of Poland, or if international treaties impose an obligation of common defence against aggression, i.e. as a consequence of an act of aggression. Being of key importance for the constitutional regulation of war and peace, this constraint is commensurate with international law, which the Republic of Poland is required to respect pursuant to Art. 9 of the Constitution, and is also commensurate with the Preamble to the Constitution. In a democracy, acts of war – as an important government prerogative – may only be conducted pursuant to the relevant constitutional provisions which define the conditions that must be met for such acts to be legitimate. The conduct of a war, after all, does not warrant the suspension of the Constitution. A democratic state ruled by law must not conduct a war otherwise than on the basis, and within the constraints, of law – if it is to retain its constitutional identity. For the use of armed forces abroad to be commensurate with the Constitution, such use must not represent an act of aggression, nor can it represent any acts violating the principles of the United Nations Charter. If past experience is to be a guide, democratic constitutions are not capable of preventing anti-democratic changes in the system of governance, nor are they capable of preventing wars. War represents a failure of the Constitution, by destroying its foundation, the belief in inalienable and inherent dignity of the person.
Bibliografia
Boć J. (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., Wrocław 1998
Caretto E., Marolo B., Made in USA. Le origine americane della Repubblica Italiana, Milano 1996
Czapliński W., Interwencja w Iraku z punktu widzenia prawa międzynarodowego, „Państwo i Prawo” 2004, z. 1
Delumeau J., Historia raju, Warszawa 2017
Działocha K., Komentarz do art. 228, (w:) L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. IV, Warszawa 2005
Eco U., Wymyślanie wrogów i inne teksty okolicznościowe, Poznań 2012
Garlicki L., Komentarz do art. 116, (w:) L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, Warszawa 2001
Garlicki L., Komentarz do art. 117, (w:) L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, Warszawa 2001,
Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne, Warszawa 2015
Górecki D., Uprawnienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w czasie wojny, (w:) D. Górecki (red.), Instytucja Prezydenta w polskim i litewskim prawie konstytucyjnym, Łódź 2017
Grzebyk P., Komentarz do art. 116, (w:) M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. II, Warszawa 2016
Hessel S., Czas oburzenia, Warszawa 2011
Hillman J., Miłość do wojny, Warszawa 2017
Kaczorowski P., Wojna/pokój, (w:) B. Szlachta (red.), Słownik społeczny, Kraków 2004
Kant I., Do wiecznego pokoju. Projekt filozoficzny, Toruń 1995
Kwiecień R., Interwencja zbrojna a naruszenie suwerenności państwa w prawie międzynarodowym, „Sprawy Międzynarodowe” 2004, nr 1
Lasoń M., Polska misja w Iraku, Warszawa 2010
Orwell G., Rok 1984 (tłum. T. Mirkowicz), Warszawa 1988
Piotrowski R., Aktualność Konstytucji dla Europy Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego, (w:) B. Michalec, T. Skoczek (red.), Wojciech Bogumił Jastrzębowski. W 190. rocznicę wydania Konstytucji dla Europy, Warszawa 2021
Piotrowski R., Demokratyczne państwo prawne a wojna. Uwagi o doświadczeniach polskich, (w:) S. Lewandowski, H. Machińska, J. Petzel (red.), Prawo, język, logika. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Malinowskiego, Warszawa 2013
Piotrowski R., Europa wobec uchodźców – wartości i praktyka, (w:) J. Jaskiernia, K. Spryszak (red.), Ochrona praw człowieka w Europie, Toruń 2017
Piotrowski R., Pojęcia zastane w Konstytucji RP. Dylematy teorii i praktyki, (w:) T. Giaro (red.), Źródła prawa. Teoria i praktyka, Warszawa 2016
Piotrowski R., Wartości i polityka. Refleksje o dysfunkcjonalnej praktyce konstytucyjnej, „Zagadnienia Sądownictwa Konstytucyjnego” 2011, nr 1
Ryszka F., Państwo stanu wyjątkowego, Wrocław–Warszawa–Kraków 1985
Sarnecki P., Komentarz do art. 43, (w:) L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, Warszawa 2016
Sroka T., Komentarz do art. 43, (w:) M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Komentarz, t. I, Warszawa 2016
Stankiewicz W., Legalność interwencji w Iraku w świetle prawa międzynarodowego, (w:) S. Wojciechowski (red.), Irak wczoraj i dziś, Poznań 2005
Stawecki T., Winczorek J. (red.), Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty, Warszawa 2014
Symonides J., Wojna z Irakiem a prawo międzynarodowe, „Rocznik Strategiczny” 2003/2004, Warszawa 2004
Tukidydes, Wojna peloponeska, Warszawa 1988
Winczorek P., Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2000
Winczorek P., Konstytucja i wartości, (w:) J. Trzciński (red.), Charakter i struktura norm konstytucji, Warszawa 1997
Wojtyczek K., Przekazywanie kompetencji państwa organizacjom międzynarodowym, Kraków 2007
Wronkowska S., O niektórych osobliwościach konstytucji i jej interpretacji, (w:) M. Smolak (red.), Wykładnia Konstytucji. Aktualne problemy i tendencje, Warszawa 2016