Zasada odpowiedzialności państwa i związków publiczno-prawnych za szkodę wyrządzoną przez ich funkcjonariuszy w projekcie Profesora W. Czachórskiego z 1946 r.
2016, 64, No. 1
Publication date
Publishing model
License type
Field
Language of publication
Downloads
PDF 487 KB
Number of views:109
Number of downloads:22
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
In the present article, the author presents the origin of the draft law, prepared by prof. W. Czachórski, on the civil liability of state and self-government entities for acts of political power (imperium) of their public officers, as well as the reasons for the publication of the proposal followed by an article in 1946 just after the end of the World War II. Another question that has been discussed in the article is the correctness of implementation into Polish private law of a public concept of state liability adopted in Article 121 of the 1921 Constitution (being merely a declaration not a binding norm). The article reviews the opinions of scholars concerning public character and scope of constitutional concept of state liability. An attempt also was made to determine whether the drafted rules on compensation by the state for damages caused by its officers were adequately constructed within the law of obligations. The basic aim of the article is to provide an answer to the question, whether the proposed general liability rule was based on principle of the fault of the state for the damage caused, vicarious liability for the servant’s acts or whether it was based on another non-fault principle explaining state liability for the detrimental acts committed by the state officers. The author discusses possible conditions of state liability in 1946 draft law, as well as doubts expressed by legal doctrine in this matter. Furthermore, the work contains a review of judicial decisions and scholarly opinions with respect to the well-established and undisputed state liability for damages caused by public officers exercising commercial tasks (dominium). The article includes a review of the different pre-war binding rules on that issue, based on French, German, Austrian and Polish law, as well as a review of the judicial interpretation of those civil law rules binding in this respect during the Second Republic of Poland (1918–1939). The goal was to point out the dynamic character of the interpretation delivered by courts, with special reference to a new concept of organizational fault (faute de service) developed by the French Conseil d’Etat. The article also discusses proposed concept of state co-liability with the officer in terms of joint liability or complementary subsidiary non-fault state liability, resulting from the principle of justice or social solidarity. What is more, the article highlights another interesting issues concerning the question whether the relationship between state and its officer was meant to be based on the traditional solidarity of debtors or whether it represented another legal concept adopted in favour of the injured party. Finally, the present work characterizes the influence of the draft decree on the Act of 15 November 1956 on the liability of the state for damages caused by state agents and on the corresponding provisions of the 1964 Polish Civil Code, both acts adopted during the People’s Republic of Poland. The aim was to indicate important differences between the 1946 draft law and 1956 Law which was enacted under strong influence of new concepts of the socialist state liability for acts of its employees (agents), not only for officers. In the end, the article presents the potential course of the development of the Polish law in case the drafted law would be adopted.
Bibliography
Bagińska E., [w:] System prawa administracyjnego, t. XII: Odpowiedzialność odszkodowawcza w administracji, red. R. Hauser i in., Warszawa 2010
Barry D., Governmental Liability in the Soviet Union, Leyden 1970
Bayer W., Der Ausschluß der Staatshaftung, [w:] Haftung des Staates für rechtswidriges Verhalten seiner Organe. Beiträge zum ausländischen öffentlichen Recht und Völkerrecht, red. H. Mosler, Köln–Berlin 1967
Bezzola C. D., Der Einfluß des privaten auf die Entwicklung des öffentlichen Schadensersatzrechts in der Schweiz, in Deutschland und in Frankreich, Winterthur 1960
Bienenfeld R., Die Haftungen ohne Verschulden. Typenlehre und System der aussergeschäftlichen Obligationen im Deutschen, Österreichischen und Schweizerischen Recht, Berlin–Wien 1933
Bigo T., Związki publiczno-prawne w świetle ustawodawstwa polskiego, Warszawa 1928
Bossowski F., O odpowiedzialności cywilnej Skarbu Państwa za bezprawne czyny i zaniedbania funkcjonaryuszy publicznych poza wypadkami naruszenia stosunków obligatoryjnych, „Przegląd Prawa i Administracji” 1912, rok XXXVII, Lwów 1912
Bouffałł B., Teorya odpowiedzialności organów władzy administracyjnej we współczesnem prawie politycznem, Warszawa 1911
Czachórski W., Problem unifikacji przepisów o odpowiedzialności państwa i związków publiczno-prawnych za szkody wyrządzone bezprawnie przez funkcjonariuszów publicznych, „Państwo i Prawo” 1946, z. 4
Czachórski W., Ustalenie wysokości odszkodowania według przepisów k.c. (I), „Nowe Prawo” 1958, nr 4
Czachórski W., Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2002
Czachórski W., Brzozowski A., Safjan M., Skowrońska-Bocian E., Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2007
Dąbrowa J., Wina jako przesłanka odpowiedzialności cywilnej, Wrocław 1968
Detterbeck S., Windthorst K., Sproll H.-D., Staatshaftungsrecht, München 2000
Domaszewski J. H., Odpowiedzialność cywilna państwa za szkody i straty z art. 1384 Kodeksu Cywilnego Francuskiego, „Gazeta Sądowa Warszawska” 1890, nr 37–40
Fleiner F., Beamtenhaftpflicht, Haftung des Staats (der Gemeinde) an Stelle des Beamten, [w:] Institutionen des deutschen Verwaltungsrechts, wyd. 3, Tubingen 1913
Grzybowski K., Ustrój Polski współczesnej, 1944–1948, Kraków 1948
Heylmann A., Rys procesu dyscyplinarnego sądowego, Warszawa 1844
Jellinek G., System der subjektiven öffentlichen Rechte, Freiburg 1892
Jellinek W., Amtshaftung und öffentlichrechtliche Enstchädigung für schuldlosrechtswidrige Eingriffe, [w:] Verwaltungsrecht, wyd. 2, Berlin–Heidelberg 1929
Kelsen H., Reine Rechtslehre. Einleitung in die rechtswissenschaftliche Problematik, wyd. 1, Leipzig–Wien 1934
Kelsen H., Über Staatsunrecht. Zugleich ein Beitrag zur Frage der Deliktsfähigkeit juristischer Personen und zur Lehre vom fehlerhaften Staatsakt, „Grünhutsche Zeitschrift für das Privat- und öffentliche Recht der Gegenwart” 1913/1914, nr 40
Kociubiński P. T., Powojenne przekształcenia własnościowe w świetle konstytucji, Warszawa 2013
Kosik J., Zasady odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów, Wrocław 1961
Krzywicki A., Wina i ryzyko jako podstawy odpowiedzialności cywilnej, Warszawa 1931
Langrod S., Praworządność w problemie odszkodowania (o odpowiedzialności państwa za naruszenie prawa przez jego organy), „Gazeta Sądowa Warszawska” 1926, z. 21–26
Langrod S., Zapowiedzi konstytucyjne o wydaniu ustaw specjalnych, Warszawa 1929
Lewaszkiewicz-Petrykowska B., Problem definicji winy jako podstawy odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych, „Zeszyty staw specjalnych, Warszawa 1929
Lewaszkiewicz-Petrykowska B., Problem definicji Naukowe UŁ. Nauki Humanistyczno-Społeczne”, seria I, z. 14, Łódź 1959
Lewaszkiewicz-Petrykowska B., Wina jako podstawa odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 1969, t. II
Lewaszkiewicz-Petrykowska B., Wyrządzenie szkody przez kilka osób, Warszawa 1978
Longchamps de Bérier R., Zobowiązania, Poznań 1948
Mayer O., Die Entschädigungspflicht des Staates nach Billigkeitsrecht, Dresden 1904
Mayer O., Die Haftung des Staats für rechtswidrige Amtshandlungen (1913), [w:] Kleine Schriften zum öffentlichen Recht, Band I: Verwaltungsrecht, reprint, Berlin 1981
Mohn L., Haftung juristischer Personen des öffentlichen Rechts für Schadenszufügungen von Beamten in Ausübung der öffentlichen Gewalt, [w:] Das Bürgerliche Gesetzbuch: Allgemeiner Teil, Berlin 1919
Mohn L., Juristische Hilfsbücher für Studium und Praxis, Berlin 1919
Muszalski E., Odpowiedzialność państwa za funkcjonariusza. Uwagi na tle art. 121 konstytucji w związku z obecnym prawodawstwem o odpowiedzialności urzędników w Polsce, „Gazeta Administracji i Policji Państwowej” 1925, z. 50–51
Mycielski A., Polskie prawo polityczne (na drodze ku nowej konstytucji), Kraków 1948
Nesterowicz M., Tendencje rozwojowe odpowiedzialności deliktowej w końcu XX i początkach XXI wieku a ochrona poszkodowanego w prawie polskim, [w:] Czyny niedozwolone w prawie polskim i prawie porównawczym, red. M. Nesterowicz, Warszawa 2012
Ohanowicz A., Podstawa odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych (1974), [w:] Alfred Ohanowicz. Wybór prac, wstęp Z. Radwański, oprac. A. Gulczyński, Warszawa 2007
Okolski A., Wykład prawa administracyjnego oraz prawa administracyjnego obowiązującego w Królestwie Polskim, t. I, Warszawa 1880
Ossenbühl F., Staatshaftungsrecht, wyd. 5, München 1998
Pavlíček A., Über die Haftung für die unverschuldeten Schaden. Eine zivilrechtliche Studie. Reformvorschlagen, Wien 1907
Rembieliński A., Odpowiedzialność Skarbu Państwa w świetle Wytycznych wymiaru sprawiedliwości z dnia 15 II 1971 r., „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny” 1972, z. 2
Richter I., Die Grundlagen der Haftung für faute de service im französischen Staatshaftungsrecht. Ein Beitrag zur Umbildung des deutschen Rechts, Hamburg 1965
Römelin M., Schadensersatz ohne Verschulden, Tübingen 1910
Rosmarin S., O roszczeniach odszkodowawczych z powodu bezprawia urzędnika administracyjnego, Lwów 1933
Safjan M., [w:] K. Pietrzykowski [red.], Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2011
Seuffert J. A., Praktisches Pandektenrecht, wyd. 2, Würzburg 1848
Sośniak M., Bezprawność zachowania jako przesłanka odpowiedzialności cywilnej za czyny niedozwolone, Kraków 1959
Starzewski M., Środki zabezpieczenia prawnego konstytucyjności ustaw, Kraków 1928
Szpunar A., Tendencje rozwojowe odpowiedzialności Skarbu Państwa, [w:] Studia z prawa zobowiązań, red. Z. Radwański, Warszawa 1979
Trzciński J., Instytucje ustrojowe okresu przejściowego 1944–1947, [w:] Konstytucje Polski. Studia monograficzne z dziejów polskiego konstytucjonalizmu, t. II, red. M. Kallas, Warszawa 1990
Zylber W., Odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone przez działalność władz publicznych w prawie francuskim, „Palestra” 1930, z. 2–4
Zylber W., Wynagrodzenie szkód spowodowanych przez działalność władz publicznych według prawa polskiego (odpowiedzialność cywilna władz i urzędników publicznych), Warszawa 1934