Sprawiedliwość prawnomaterialna a proceduralna – kilka uwag na temat napięć między różnymi postaciami sprawiedliwości w prawie cywilnym
2017, 70, No. 1
Publication date
Publishing model
License type
Field
Language of publication
Downloads
PDF 469 KB
Number of views:569
Number of downloads:97
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
The article analyzes the concept of justice in both procedural and substantive aspects of civil law, with regards to John Rawls’ notion of “procedural justice”. The basic problem of the article is the question if each outcome of a fair procedure is just by the token of the fairness of the procedure. The author argues that such a standpoint, claiming that the procedure itself creates a just decision, will be incompatible with Article 45 paragraph 1 of the Polish Constitution. This paragraph grants the right to just adjudicature, which takes into account the whole substantive law. There are areas in law where conflicts between the procedural and the substantive justice are possible. Such an area is the adversary trial proceedings and evidentiary proceedings. The Court of Justice of the European Union emphasizes that there are such groups of legal entities (eg. consumers), for which it is necessary to regard ex officio all of facts pointing to the unjust treatment of consumer. The similar point of view was expressed by the Supreme Court of Poland. The Supreme Court of Poland allowed an evaluation of a claim which includes principles of justice, even if the defendant doesn’t take any position. This belief agrees with the standpoint of E. Waśkowski, who emphasized that the sentence should be “rightful”.
Bibliography
Bagińska E., Recenzja dzieła Beaty Więzowskiej pt. Odpowiedzialność cywilna na za¬sadzie słuszności, wyd. Oficyna Wolters Kluwer, Warszawa 2009, „Studia Iuridica Toruniensia” 2011, t. VIII, http://apcz.pl/czasopisma/index.php/SIT/article/view/SIT.2011.011/1614, dostęp 13.08.2017 r.
Bernatt M., Sprawiedliwość proceduralna w postępowaniu przed organem ochrony kon-kurencji, Warszawa 2011
Bodio J., Komentarz aktualizowany do art. 3 Kodeksu postępowania cywilnego, LEX/el. 2015, pkt 1
Broniewicz W., Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2005
Cieślak S., Formalizm postępowania cywilnego, Warszawa 2008
Ereciński T., Weitz K., Prawda i równość stron w postępowaniu cywilnym a orzecz¬nictwo Trybunału Konstytucyjnego, [w:] Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Za¬kładów Postępowania Cywilnego, red. T. Ereciński, K. Weitz, Warszawa 2010
Gapska E., Czynności decyzyjne sądów w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2010
Giaro T., Najstarszy system prywatnoprawnej ochrony słabszego, [w:] Ochrona strony słabszej stosunku prawnego. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Adamowi Zielińskiemu, red. M. Boratyńska, Warszawa 2016
Grabowski J., Żydzi przed obliczem niemieckich i polskich sądów w dystrykcie warszaw¬skim Generalnego Gubernatorstwa, 1939–1942, [w:] Prowincja Noc. Życie i zagłada Żydów w dystrykcie warszawskim, red. B. Engelking, J. Leociak, D. Libionka, War¬szawa 2007
Grzegorczyk P., Stabilność orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych w świetle standar¬dów konstytucyjnych i międzynarodowych. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjne¬go a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, red. T. Ereciński, K. Weitz, Warszawa 2010
Gudowski J., O kilku naczelnych zasadach procesu cywilnego – wczoraj, dziś, jutro, [w:] Prawo prywatne czasu przemian. Księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Stanisławowi Sołtysińskiemu, red. A. Nowicka, Poznań 2005
Helios J., Jedlecka W., Sprawiedliwość proceduralna w prawie europejskim, [w:] Rozdro¬ża sprawiedliwości we współczesnej myśli filozoficznoprawnej, red. B. Wojciechow¬ski, M. J. Golecki, Toruń 2008
Helios J., Prawo materialne a prawo procesowe w kontekście relacji pomiędzy Unią Europejską a państwami członkowskimi, „Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły im. Witelona w Legnicy” 2009, nr 5
Karp J., Sprawiedliwość społeczna. Szkice ze współczesnej teorii konstytucjonalizmu i praktyki polskiego prawa ustrojowego, Kraków 2004
Kmieciak Z., Idea sprawiedliwości proceduralnej w prawie administracyjnym (Założe¬nia teoretyczne i doświadczenia praktyki), „Państwo i Prawo” 1994, z. 10
Knysiak-Molczyk H., Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2004
Kołakowski L., Mini wykłady o maxi sprawach, Kraków 2004
Koncewicz T. T., Poszukując modelu sprawiedliwości proceduralnej w prawie wspólno-towym. Mit czy rzeczywistość?, Warszawa 2009
Korzan K., Postępowanie nieprocesowe, Warszawa 1997
Kosielińska-Grabowska U., Idea sprawiedliwości u Gustawa Radbrucha, [w:] Rozdroża sprawiedliwości we współczesnej myśli filozoficznoprawnej, red. B. Wojciechowski, M. J. Golecki, Toruń 2008
Kulesza W., Crimen laesae iustitiae. Odpowiedzialność karna sędziów i prokuratorów za zbrodnie sądowe według prawa norymberskiego, niemieckiego, austriackiego i polskiego, Łódź 2013
Kurosz K., Artystyczne wykonanie jako przedmiot ochrony – uwagi na tle najnowszego orzecznictwa sądowego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2015, nr 4
Kurosz K., Ochrona praw autorskich w świetle modelu procedury cywilnej i karnej – uwagi na tle wielkiej nowelizacji kodeksu postępowania karnego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2015, nr 2
Łazarska A., Rzetelny proces cywilny, Warszawa 2012
Morawski L., Argumentacje, racjonalność prawa i postępowanie dowodowe, Toruń 2008
Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 1999
Niedużak M., Z praktycznych zagadnień sprawiedliwości proceduralnej: konflikt zasad na gruncie przepisu art. 11 k.p.c. w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, [w:] Sprawiedliwość prawa, red. M. Sadowski, „Wrocławskie Studia Erazmiańskie”, 2012, nr 6
Nowak C., Rzetelny proces karny w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego USA, [w:] Rzetelny proces karny, red. P. Wiliński, Warszawa 2009
Piasecki K., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz do artykułów 1–50514, red. K. Piasecki, Warszawa 2006
Piasecki K., Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Kraków 2003
Pietrzykowski T., Wojciechowski B., Równość, prawda i sprawiedliwość. Rozważania na tle nowelizacji k.p.c., „Palestra” 2004, nr 9–10
Rawls J., A theory of Justice, Harvard–Cambridge 1972
Rawls J., Teoria sprawiedliwości (tłum. A. Romaniuk, M. Panufnik, J. Pasek), Warszawa 1994
Redzik A., Eugeniusz Waśkowski (1866–1942). W siedemdziesięciolecie śmierci wybitne¬go uczonego i adwokata, „Palestra” 2012, nr 9–10
Romaniuk A., Wolność, córka sprawiedliwości, „Gazeta Wyborcza” 6.07.2002 r.
Romer T., Najda M., Etyka dla sędziów. Rozważania, Kraków 2007
Rupniewski M., Prawo jako narzędzie sprawiedliwej kooperacji w społeczeństwie de-mokratycznym. Filozofia polityczna Johna Rawlsa z perspektywy prawniczej, Łódź 2016
Sawczuk M., O celach i funkcjach postępowania cywilnego procesowego i niepro¬cesowego (niespornego), [w:] Księga pamiątkowa ku czci Witolda Broniewicza, red. A. Marciniak, Łódź 1998
Skorupka J., O sprawiedliwości procesu karnego, Warszawa 2013
Soniewicka M., Granice sprawiedliwości, sprawiedliwość ponad granicami, Warszawa 2010
Stoiński A., Wyzysk w perspektywie sprawiedliwości, „Annales. Etyka w życiu gospo¬darczym” 2014, t. 17, nr 3
Szewczak W., Sprawiedliwość dystrybutywna jako charakterystyka funkcji podziału dóbr, [w:] Sprawiedliwość w kulturze europejskiej, red. W. Kaute, T. Słupik, A. Tu¬roń, Katowice 2011
Tatarkiewicz W., Historia filozofii. Tom 1. Filozofia starożytna i średniowieczna, War¬szawa 1995
Telenga P., Komentarz aktualizowany do art. 339 Kodeksu postępowania cywilnego, LEX/el. 2015, pkt 4
Tokarczyk R. A., Przykazania etyki prawniczej: Księga myśli, norm i rycin, Warszawa 2009
Tokarczyk R. A., Sprawiedliwość: Próba syntetycznej systematyzacji zagadnień, „Gdań¬skie Studia Prawnicze” 2016, t. XXXV
Walasik M., Analogia w prawie procesowym cywilnym, Warszawa 2013
Waśkowski E., Podręcznik procesu cywilnego, Wilno 1932
Wiliński P., Proces karny w świetle konstytucji, Warszawa 2011
Wiliński P., Sprawiedliwość proceduralna jako wartość uniwersalna, [w:] Proces karny w świetle konstytucji, Warszawa 2011
Winczorek, Sprawiedliwość jako przedmiot badań i jako problem w socjologii pra¬wa, [w:] Rozdroża sprawiedliwości we współczesnej myśli filozoficznoprawnej, red. B. Wojciechowski, M. J. Golecki, Toruń 2008
Woleński J., Globalizacja i sprawiedliwość, „Diametros” 2010, nr 26
Zalewska M., Racjonalne koncepcje sprawiedliwości w ocenie Hansa Kelsena, [w:] Roz¬droża sprawiedliwości we współczesnej myśli filozoficznoprawnej, red. B. Wojcie¬chowski, M. J. Golecki, Toruń 2008
Ziemianin B., Ziemianin K., Glosa do wyroku SN z dnia 11 grudnia 2014 r., IV CA 1/14, „Przegląd Sądowy” 2016, nr 1