Studia Iuridica

Sprawiedliwość w polskim dyskursie konstytucyjnym i jej konotacje społeczne

2020, 83, No. 1

Irena Szczepankowska

0000-0003-1056-606X

University of Bialystok

Ewa Gorlewska

0000-0003-1513-0601

University of Bialystok

DOI

10.31338/2544-3135.si.2020-83.16

Publication date

19.02.2021

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Social sciences

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 474 KB

Article

Number of views:138

Number of downloads:56

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The analysis of the use of the notion of justice in the Polish Constitution proves that in the course of historical development, the designated value was given various conceptual profiles. It was associated mostly with the law within the subjective (‘justified entitlement’) and objective scope (‘legitimacy’), with the judicial authorities (‘fair hearing’), and with the punishment (‘just decision’). Apart from juridical meaning, the notion of justice shall connote ‘equality’ or ‘equal treatment of all people’, including ‘equal justice under law’ or ‘objectivity of a judicial ruling’. Over time the justice gains social and political value which is reflected in the ideal of social justice meant as ‘the equality of all citizens and equal evaluation thereof’. The latter is highlighted in the Polish Constitution (of 1997) where justice is treated as the guiding moral and constitutional principle in the Republic of Poland. The significant profiles of names designating justice in the texts of the Constitution are confronted with the connotations appearing in the questionnaires filled up by the students of the universities in Białystok. In the eyes of young Poles, justice seems to be a human value which is important in their environment an shall be protected by the state.

Bibliography

Bartmiński J. (red.), Język – wartości – polityka. Zmiany rozumienia nazw wartości w okresie transformacji ustrojowej w Polsce. Raport z badań empirycznych, Lublin 2006

Bartmiński J., Kanon aksjologiczny jako narzędzie tożsamości grupowej, (w:) S. Niebrzegowska-Bartmińska, M. Nowosad-Bakalarczyk, S. Wasiuta (red.), Polskie wartości w europejskiej aksjosferze, Lublin 2014

Boryś W., Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005

Dubisz S. (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 3, Warszawa 2003

Dunaj B. (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, t. 2, Warszawa 1999

Konstytucja 3 Maja 1791. Statut Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji, oprac. J. Kowecki, Warszawa 1991

Lappo I., Sprawiedliwość, (w:) Język – wartości – polityka. Zmiany rozumienia nazw wartości w okresie transformacji ustrojowej w Polsce. Raport z badań empirycznych, Lublin 2006

Linde S. B., Słownik języka polskiego, t. 1‒7, Lwów 1854

Litewski W., Słownik encyklopedyczny prawa rzymskiego, Kraków 1998

Łukasiewicz J., O zasadzie sprzeczności u Arystotelesa, Warszawa 1987

Malinowska E., Konstytucja jako gatunek tekstu prawnego, Opole 2012

Puzynina J., Język wartości, Warszawa 1992

Sarnecki P., Idee przewodnie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku, „Przegląd Sejmowy” 1997, nr 5

Stawrowski Z., Aksjologia i duch Konstytucji III Rzeczypospolitej, „Przegląd Sejmowy” 2004, nr 4

Szczepankowska I., Polszczyzna prawna wobec wymagań komunikacyjnych współczesnego społeczeństwa, (w:) D. Kondratczyk-Przybylska, A. Niewiadomski, E. Walewska (red.), Język polskiego prawa: nowe wyzwania, Warszawa 2016

Szczepankowska I., Prawo i wolność w dyskursie politycznym Rzeczypospolitej przedrozbiorowej (podstawowe problemy badawcze), „Poradnik Językowy” 2008, nr 8

Szczepankowska I., Związki polskiego, amerykańskiego i francuskiego dyskursu konstytucyjnego w XVIII wieku, (w:) Dyskurs prawny. Języki, teksty i konteksty, Białystok 2016

Zgółkowa H. (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 32, Poznań 2001

Zgółkowa H. (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 40, Poznań 2003

Ziembiński Z., Wartości konstytucyjne, Warszawa 1993

Encyklopedia PWN, http://encyklopedia.pwn.pl/ (dostęp: 9.02.2019 r.)

Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl (dostęp: 10.02.2019 r.)

Stawrowski Z., Aksjologiczne podstawy Konstytucji, Rzecznik Praw Obywatelskich, http://www.rpo.gov.pl/pliki/12180269390.pdf (dostęp: 3.02.2019 r.)

Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., Dz.U. nr 33, poz. 232

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. nr 78, poz. 483, z późn. zm.

Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. ‒ Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. nr 44, poz. 267