Studia Iuridica

Wykładniki modalności w wyrokach Trybunału Sprawiedliwości UE i Sądu Najwyższego RP – analiza korpusowa

2020, 83, No. 1

Dariusz Koźbiał

0000-0003-4395-3138

Warsaw University

DOI

10.31338/2544-3135.si.2020-83.5

Publication date

19.02.2021

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Social sciences

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 592 KB

Article

Number of views:159

Number of downloads:71

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The aim of this paper is to investigate the distribution of exponents of modality in the justifications of judgments passed by the Court of Justice of the European Union (CJEU) and judgments passed by the Supreme Court of the Republic of Poland (SN) in the post-accession period of 2011 to 2015. In particular, the paper aims to establish the degree of convergence between translated EU judgments and non-translated national judgments in terms of the employment of modality markers. The research material consists of a large corpus of Polish-language versions of 897 judgments passed by the Court of Justice (CJ), 384 judgments passed by the General Court (GC), a corpus of 2564 non-translated judgments delivered by the SN, and a reference corpus of contemporary Polish (NKJP). The quantitative data point to the high salience and divergent distribution of a number of various markers in both EU and national judgments, such as the value-laden modal verbs należy [(one) must/should] and trzeba [(one) should/must]. It is argued that the frequent use of markers of modality constitutes a generic feature, as it raises the perceived level of authoritativeness of judicial argumentation. The findings may contribute to raising awareness of language patterns which involve the expression of modal stance.

Bibliography

Baza orzeczeń Sądu Najwyższego, http://www.sn.pl/orzecznictwo/SitePages/Baza_orzeczen.aspx (dostęp: 30.06.2017 r.)

Bhatia V. K., Analysing Genre - Language Use in Professional Settings, Londyn 1993

Biel Ł., Koźbiał D., Wasilewska K., Zbitki wielowyrazowe w polskim eurolekcie - analiza gatunkowa formuliczności dyskursu administracyjnego. Badanie pilotażowe, (w:) U. Okulska, U. Topczewska, A. Jopek-Bosiacka (red.), Język w interakcji społecznej. Wybrane zagadnienia lingwistyki tekstu, analizy dyskursu i komunikacji międzykulturowej - In memoriam Profesor Anny Duszak (1950-2015), Warszawa 2018

Biel Ł., Lost in the Eurofog: The textual fit of translated law, Berno 2014

https://doi.org/10.3726/978-3-653-03986-3

Biel Ł., Mieszana struktura korpusu do badania eurolektu - gatunkowy korpus porównawczo-równoległy w ramach projektu PL EUROLECT, (w:) E. Gruszczyńska, A. Leńko-Szymańska (red.), Polskojęzyczne korpusy równoległe, Warszawa 2016

Bielarczyk P., Język orzeczeń sądowych w latach 2002-2004 na tle przepisów ustawy o języku polskim, (w:) Sprawozdanie z działalności Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk za lata 2002-2004, Warszawa 2005

Bladowski B., Pisma sądowe w sprawach cywilnych, Warszawa 2012

Breeze R., Lexical bundles across four legal genres, "International Journal of Corpus Linguistics" 2014, No. 18

https://doi.org/10.1075/ijcl.18.2.03bre

Cheng L., Sin K. K., A court judgment as dialogue, (w:) E. Weigand (ed.), Dialogue and rhetoric, 2008

https://doi.org/10.1075/ds.2.21che

Cheng W., Cheng L., Epistemic modality in court judgments: A corpus-driven comparison of civil cases in Hong Kong and Scotland, "English for Specific Purposes" 2014, Vol. 33

https://doi.org/10.1016/j.esp.2013.07.006

Dubisz S. (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003

Engberg J., Übersetzen von Gerichtsurteilen: Der Einfluss der Perspektive, (w:) P. Sandrini (Hrsg.), Übersetzen von Rechtstexten. Fachkommunikation im Spannungsfeld zwischen Rechtsordnung und Sprache, Tübingen 1999

Gapska E., Wady orzeczeń sądowych w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2009

Goźdź-Roszkowski S., Evaluative Patterns in Judicial Discourse: A Corpus-based Phraseological Perspective on American and Italian Criminal Judgments, "International Journal of Law, Language and Discourse" 2013, Vol. 3, No. 2

Goźdź-Roszkowski S., Patterns of Linguistic Variation in American Legal English. A Corpus-Based Study, Frankfurt am Main 2011

https://doi.org/10.3726/978-3-653-00659-9

Górski R. L., Łaziński M., Typologia tekstów w NKJP, (w:) Narodowy Korpus Języka Polskiego, Warszawa 2012

Grzegorczykowa R., Czasowniki modalne jako wykładniki różnych postaw nadawcy, "Otázky slovanské syntaxe III" 1973, Brno

InfoCuria - Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, formularz wyszukiwania, dzedzina, http://curia.europa.eu/juris/recherche.jsf?language=pl# (dostęp: 30.06.2017 r.)

Jablonkai R., English in the context of European integration: A corpus-driven analysis of lexical bundles in English EU documents, "English for Specific Purposes" 2010, Vol. 29, No. 2

https://doi.org/10.1016/j.esp.2010.04.006

Jędrzejko E., Semantyka i składnia polskich czasowników deontycznych, Wrocław 1987

Jopek-Bosiacka A., Przekład prawny i sądowy, Warszawa 2006

Jopek-Bosiacka A., Retoryka władzy orzeczniczej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, (w:) A. Kampka (red.), Między znaczeniem a działaniem: retoryka i władza, Warszawa 2012

Lewandowski S., Retoryczne i logiczne podstawy argumentacji prawniczej, Warszawa 2015

Ligara B., Polskie czasowniki modalne i ich francuskie ekwiwalenty tłumaczeniowe, Kraków 1997

Marczyk K., Formalizacja języka prawniczego praktyki orzeczniczej (na przykładzie tekstu wyroku sądowego wraz z uzasadnieniem), (w:) E. Malinowska (red.), Język - prawo - społeczeństwo, Opole 2004

Mazzi D., "This Argument Fails for Two Reasons…": A Linguistic Analysis of Judicial Evaluation Strategies in US Supreme Court Judgments, "International Journal for the Semiotics of Law" 2010, No. 23

https://doi.org/10.1007/s11196-010-9162-0

Mazzi D., Grounds and Reasons: Argumentative Signals in Judicial Texts, "Linguistica e Filologia" 2004, No. 20

Mazzi D., The construction of argumentation in judicial texts: Combining a genre and a corpus based perspective, "Argumentation" 2007, No. 21

https://doi.org/10.1007/s10503-007-9020-8

McAuliffe K., Hidden translators: The invisibility of translators and the influence of lawyer-linguists on the case law of the Court of Justice of the European Union, "Language and Law" 2016, Vol. 3, No. 1

Nagórko A., Podręczna gramatyka języka polskiego, Warszawa 2010

Narodowy Korpus Języka Polskiego, http://www.nkjp.uni.lodz.pl/index.jsp (dostęp: 30.06.2017 r.)

Nowak J., Modalność deontyczna w języku prawa na przykładzie polskiego i hiszpańskiego kodeksu cywilnego, Poznań 2012

Pęzik P., Wyszukiwarka PELCRA dla danych NKJP, (w:) A. Przepiórkowski, M. Bańko, R. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk (red.), Narodowy Korpus Języka Polskiego, Warszawa 2012

Pontrandolfo G., Fraseología y lenguaje judicial. Las sentencias penales desde una perspectiva contrastiva, Tom XVII, Rzym 2016

Przepiórkowski A., Bańko M., Górski R., Lewandowska-Tomaszczyk B. (red.), Narodowy Korpus Języka Polskiego, Warszawa 2012

Rybiński P., Zeidler K., Leksykon retoryki prawniczej. 100 podstawowych pojęć, Warszawa 2010

Rytel-Kuc D., Leksykalne środki wyrażania modalności w języku czeskim i polskim, Wrocław 1982

Rzucidło-Grochowska I., Uzasadnienie orzeczenia sądowego w świetle jednolitości orzecznictwa, (w:) Studia i analizy Sądu Najwyższego. Materiały naukowe, Warszawa 2015

Salmi-Tolonen T., Persuasion in judicial argumentation: The Opinions of the Advocates General at the European Court of Justice, (w:) H. Halmari, T. Virtanen (eds.), Persuasion Across Genres: A linguistic approach, 2005

https://doi.org/10.1075/pbns.130.06sal

Saloni Z., Świdziński M., Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa 1998

Saloni Z., Woliński M., Wołosz R., Gruszczyński W., Skowrońska D., Słownik gramatyczny języka polskiego, http://sgjp.pl/leksemy/#279561/należeć (dostęp: 30.06.2017 r.)

Sąd Najwyższy, Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej. Informacja o działalności Sądu Najwyższego w roku 2015, Warszawa 2016

Scott M., WordSmith Tools version 7, Stroud: Lexical Analysis Software, 2016

Słownik języka polskiego SJP, należy, http://sjp.pl/nale%C5%BCy (dostęp: 30.06.2017 r.)

Sprawozdanie o stanie ochrony języka polskiego za lata 2003-2004, http://www.rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=71 (dostęp: 30.06.2017 r.)

Strona projektu badawczego Eurolekt, http://eurolekt.ils.uw.edu.pl (dostęp: 30.06.2017 r.)

Szczyrbak M., Modal Adverbs of Certainty in EU Legal Discourse: A Parallel Corpus Approach, (w:) K. Aijmer, D. Lewis (eds.), Contrastive Analysis of Discourse-pragmatic Aspects of Linguistic Genres, 2017

https://doi.org/10.1007/978-3-319-54556-1_5

Szczyrbak M., The realization of concession in the discourse of judges - A genre perspective, Kraków 2014

Szymczak M. (red.), Słownik języka polskiego PWN, Warszawa 1998

Tutak K., Leksykalne nieczasownikowe wykładniki modalności epistemicznej w autobiografiach, Kraków 2003

Vazquez-Orta I., A genre-based view of judgments of appellate courts in the common law system, (w:) Legal Discourse Across Languages and Cultures, Berno 2010

Zieliński M., Języki prawne i prawnicze, (w:) W. Pisarek (red.), Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci, Kraków 1999

Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002