Artykuł 28 § 1 k.k. po nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 r. Uwagi na temat konieczności oddzielania strony podmiotowej czynu zabronionego od winy
2016, 65, No. 1
Publication date
Publishing model
License type
Field
Language of publication
Downloads
PDF 327 KB
Number of views:133
Number of downloads:43
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
The object of analysis is the amended art. 28 § 1 of the Penal Code, which stipulates that „whoever commits an act while being in justifiable error as to a circumstance constituting a feature of an prohibited act, shall not commit a crime”. The new regulation of 28 § 1 of the Penal Code is the next attempt to statutorily define the concept of an offence based on the methodology of a strict separation of the object of evaluation from the evaluation itself, that is, primarily a radical separation of mens rea of a prohibited act from guilt. Therefore, the authors of the change have consistently attempted to eliminate all normative attributes from the scope of „recklessness” and „negligence”. This is a result of the view that assumes a pure descriptive character of the set of criminal offence features (Ger. „Tatbestand”) including subjective features (offences of intentional and unintentional character). In this context, acts committed while being in justifiable error as to a circumstance constituting a feature of a prohibited act exclude guilt, however the fulfilment of the features of criminal acts of unintentional character is limited to the fulfilment of objective features (a consequence of the concept of the unintentional character of an offence as a plain negation of intent). The negative wording of art. 1 § 3 of the Penal Code, the objective and general interpretation of the term found in art. 9 § 2 „could have foreseen” (a transfer of the so-called objective foreseeability to the category of objective attribution) and the concept of committing an act while being in justifiable error as to a circumstance constituting a feature of a prohibited act excluding guilt lead, in the area of unintentional character of an offence, to the presumption of guilt on the basis of the fulfilling only the objective features of a criminal act. The author of the article demonstrates the inaccuracy of this argument for a strictly descriptive character of the features of a prohibited act, and in particular the features of intent (intentional character of an offence). The object of intent (a feature of a criminal offence) has a evaluative character (evaluation), therefore determining intent can generally constitute a premise for accepting guilt (intended), unless the circumstance of excluding guilt exceptionally occurs. In the case of an unintentional character of an act, such a relation does not occur, and the guarantee functions (the rule of positive establishment of the perpetrator’s guilt) thus require subjective (specific and individual evaluation) interpretation of the premise „could have foreseen” found in art. 9 § 2 of the Penal Code.
Bibliography
Beling E., Die Lehre vom Verbrechen, Neudruck der Ausgabe Tübingen 1906, Aalen 1964
Dębski R., O zmianie art. 9 k.k. proponowanej w projekcie nowelizacji kodeksu karnego, [w:] Problemy współczesnego prawa karnego i polityki kryminalnej. Księga jubileuszowa Profesor Zofii Sienkiewicz, red. M. Bojarski, J. Brzezińska, K. Łucarz, Wrocław 2015
Dębski R., Pozaustawowe znamiona przestępstwa. O ustawowym charakterze norm prawa karnego i znamionach typu czynu zabronionego nie określonych w ustawie, Łódź 1990
Giezek J., Kaczmarek T., Przeciwko ustawowej regulacji kryteriów obiektywnego przypisania skutku, „Państwo i Prawo” 2013, z. 5
Jescheck H.-H., Weigend T., Lehrbuch des Strafrecht. Allgemeiner Teil, Berlin 1996
Jędrzejewski Z., Bezprawność jako element przestępności czynu. Studium na temat struktury przestępstwa, Warszawa 2009
Jędrzejewski Z., Bezprawność, [w:] System Prawa Karnego. Tom 3. Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności, red. R. Dębski, Warszawa 2013
Jędrzejewski Z., Usytuowanie zamiaru ewentualnego w strukturze przestępstwa, [w:] Węzłowe problemy prawa karnego, kryminologii i polityki kryminalnej. Księga pamiątkowa ofiarowana Profesorowi Andrzejowi Markowi, red. V. Konarska-Wrzosek, J. Lachowski, J. Wójcikiewicz, Warszawa 2010
Jędrzejewski Z., Bezprawie usiłowania nieudolnego, Warszawa 2000
Kardas P., Problem usprawiedliwienia błędu a podstawy wyłączenia winy, [w:] Okoliczności wyłączające winę. Materiały VI Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2010
Kaufmann A., Das Unrechtsbewuβtsein in der Schuldlehre des Strafrechts, Mainz 1949
Lachowski J., Czy konsekwentnie oddzielono stronę podmiotową od winy w kodeksie karnym z 1997 r.?, [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel, t. II, Warszawa 2012
Lachowski J., Marek A., Struktura nieumyślności w kodeksie karnym z 1997 roku, [w:] Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012
Lachowski J., Ocena projektowanych zmian art. 9 k.k., „Państwo i Prawo” 2014, z. 1
Majewski J., Nieumyślność a brak umyślności, [w:] Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012
Małecki M., Umyślność i nieumyślność w projekcie nowelizacji kodeksu karnego (analiza wybranych uwag krytycznych), „Palestra” 2014, z. 5–6
Małecki M., Usprawiedliwiony błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego (art. 28 § 1 k.k.), [w:] Nowelizacja prawa karnego. Komentarz, red. W. Wróbel, Kraków 2015
Małecki M., Usprawiedliwiony błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego w świetle nowelizacji art. 28 § 1 k.k., „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2015, z. 3
Pohl Ł., Błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego w polskim prawie karnym (zagadnienia ogólne), Poznań 2013
Schröder H., Aufbau und Grenzen des Vorsatzbegriffs, [w:] Festschrift für Wilhelm Sauer zu seinem 70. Geburtstag am 24. Juni 1949, Berlin 1949
Triffterer O., Österreichisches Strafrecht. Allgemeiner Teil, Wien−New York 1985
Wąsek A., [w:] O. Górniok, S. Hoc, M. Kalitowski, S. M. Przyjemski, Z. Sienkiewicz, J. Szumski, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, Kodeks karny. Komentarz. Tom I. Art. 1–116, Gdańsk 2005
Welzel H., Das Deutsche Strafrecht, 11 Aufl., Berlin 1969
Wróbel W., O domniemaniach w zakresie przesłanek odpowiedzialności karnej, [w:] Prace poświęcone pamięci Adama Uruszczaka, „Prace Instytutu Prawa Własności Intelektualnej UJ” 2006, z. 96
Wróbel W., Wina i zawinienie a strona podmiotowa czynu zabronionego, czyli o potrzebie posługiwania się w prawie karnym pojęciem winy umyślnej i winy nieumyślnej, [w:] Przestępstwo – kara – polityka kryminalna. Problemy tworzenia i funkcjonowania prawa. Księga jubileuszowa z okazji 70. rocznicy urodzin Profesora Tomasza Kaczmarka, red. J. Giezek, Kraków 2006
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2010
Zoll A., [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz do art. 1–116 k.k., red. A. Zoll, Warszawa 2007
Zoll A., Prace nad nowelizacją przepisów części ogólnej kodeksu karnego, „Państwo i Prawo” 2012, z. 11
Zoll A., Typ czynu zabronionego charakteryzującego się nieumyślnością, [w:] Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012
Other articles from the issue
Główne kierunki nowelizacji kodeksu karnego w drodze ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. oraz ustaw z dnia 11 marca 2016 r.
Małgorzata Król-Bogomilska
O nowelizacji, do której nie doszło, czyli blaski i cienie obiektywnego przypisania skutku
Przemysław Konieczniak
Reforma systemu kar po nowelizacji kodeksu karnego z dnia 20 lutego 2015 r.
Michał Królikowski