O nowelizacji, do której nie doszło, czyli blaski i cienie obiektywnego przypisania skutku
2016, 65, No. 1
Publication date
Publishing model
License type
Field
Language of publication
Downloads
PDF 491 KB
Number of views:110
Number of downloads:58
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
The subject is the 2013 draft law, that was to amend the Polish Penal Code of 1997, but was finally abandoned. It concerned implementation of the „objective attribution of an effect” concept, an equivalent of German „objektive Zurechnung”. Numerous types of crimes (so-called „przestępstwa materialne”) are causally defined and their definitions fit only the cases where the cause-effect relationship (sc. between human behaviour and the effect specifically prescribed by law) is present. For the complete fulfilment of crime existence of the cause-effect relationship is a necessary condition, but from the point of view of equity it can be regarded an insufficient condition. Therefore the „objective attribution” idea proposes some additional limitations to criminal responsibility for an effect of a human behaviour. The paper discusses five criteria (limiting conditions) proposed so far: (1) the behaviour must cause harm to some „legal value” through breaking a legal norm that’s purpose was protecting just the same value (norm purpose identity condition); (2) the harm must result from the same causal mechanism, for which the legal norm was intended (mechanism identity condition); (3) the behaviour must bring on a substantial increase of risk of such harm (increase of risk condition); (4) the harm would not happen if the behaviour did not break the norm (negative test condition); (5) the harm was predictable for a hypothetical „reliable person” being in identical conditions („objective predictability” condition). These conditions are logically independent, i.e. neither none is implied by any other nor none is excluded by any other. They can all potentially be „building blocks” for the legal future construction. Of the further three proposed conditions one is only subsidiary („substantial breach of the norm”), one is redundant and unnecessary („adequacy of causal course”) and one is practically undesired („socially accepted increase of risk”). Polish Common Courts and the Supreme Court have appealed to the „objective attribution” concept in criminal cases for over 15 years, though infrequently. Such a practice has only partial and unclear legal basis (now it is Article 9 § 2 of the Penal Code). The would-be amendment to the Penal Code would not remove the previous doubts. What is more important, the proposed amendment was premature, as the set of conditions listed above allows to design many different versions of the „objective attribution”, and so far there is not a common acceptance for a particular one.
Bibliography
Barczak-Oplustil A., Glosa do postanowienia SN z dnia 15 lutego 2012 r., II KK 193/11, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2012, z. 4
Bielski M., Kryteria obiektywnego przypisania skutku na tle współczesnej polskiej dogmatyki prawa karnego, [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga Jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel, t. II, Warszawa 2012
Bielski M., Obiektywne przypisanie skutku przestępnego w przypadku kolizji odpowiedzialności za skutek, „Państwo i Prawo” 2005, nr 10
Czerwińska D., Nauka o obiektywnym przypisaniu skutku w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 2
Dębski R., Pozaustawowe znamiona przestępstwa, Łódź 1995
Filar M., Leczenie. Sztuka czy rzemiosło, [w:] Problemy nauk penalnych: prace ofiarowane pani profesor Oktawii Górniok, red. L. Tyszkiewicz, Katowice 1996
Filar M., Lekarskie prawo karne, Kraków 2000
Gardocki L., Zagadnienia teorii kryminalizacji, Warszawa 1990
Giezek J., Metoda prawa karnego. O budowaniu „karnistycznych” teorii naukowych oraz ich wpływie na odpowiedzialność karną, „Wrocławskie Studia Erazmiańskie”, t. VIII, Rozprawa o metodzie prawa i polityki, Wrocław 2014
Giezek J., Przyczynowość oraz przypisanie skutku w prawie karnym, Wrocław 1994
He J., Whelton P. K., Vu B., Klag M. J., Aspirin and risk of hemorrhagic stroke: A meta-analysis of randomized controlled trials, „Journal of American Medical Association” 1998, nr 280(22)
Hofmański P., Zabłocki S., Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych, Warszawa 2011
Jędrzejewski Z., Bezprawność jako element przestępności czynu. Studium na temat struktury przestępstwa, Warszawa 2009
Kaftal A., Przestępstwo ciągłe w polskim prawie karnym, Warszawa 1985
Kant I., O domniemanym prawie do kłamstwa z pobudek miłości ludzkiej, „Filo-Sofija” 2002, nr 1(2)
Kant I., Uzasadnienie metafizyki moralności, Kęty 2001
Kochanowski J., O zbędności teorii przyczynowości w prawie karnym, „Państwo i Prawo” 1967, nr 11
Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1–116 k.k., red. A. Zoll, Warszawa 2004
Konieczniak P., Eksperyment naukowy i techniczny a porządek prawny, Warszawa 2013
Liszewska A., Odpowiedzialność karna za błąd w sztuce lekarskiej, Kraków 1998
Małecki M., Z problematyki obiektywnego przypisania skutku (przypadek płonącego anioła), „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2013, z. 2
Marcinkowska A., Glosa do postanowienia SN z dnia 9 maja 2013 r., V KK 342/12, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2015, z. 6
Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, red. I. Friedrich-Michalska, B. Stachurska-Marcińczak, Warszawa 1997
Pohl Ł., Norma sankcjonowana w prawie karnym jako przykład normy prawnej nie będącej normą postępowania, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2006, nr 1
Rybak-Starczak A., Glosa do postanowienia SN z dnia 28 września 2006 r., I KZP 19/06, „Palestra” 2007, nr 11–12
Sarkowicz R., Wyrażanie przyczynowości w tekście prawnym (na przykładzie kodeksu karnego z 1969 r.), „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z nauk politycznych” 1989, z. 37
Spotowski A., Funkcja niebezpieczeństwa w prawie karnym, Warszawa 1990
Sroka T., Odpowiedzialność karna za niewłaściwe leczenie. Problematyka obiektywnego przypisania skutku, Warszawa 2013
Tarapata S., Glosa do postanowienia SN z dnia 9 maja 2013 r., V KK 342/12, „Prokuratura i Prawo” 2014, nr 11–12, LEX nr 138823
Tarapata S., Zając D., Znaczne zwiększenie uprzedniego zagrożenia dla dobra prawnego spowodowanego przez sprawcę jako negatywna przesłanka obiektywnego przypisania skutku, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2014, z. 3
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2010
Zoll A., Odpowiedzialność karna lekarza za niepowodzenie w leczeniu, Warszawa 1988
Other articles from the issue
Główne kierunki nowelizacji kodeksu karnego w drodze ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. oraz ustaw z dnia 11 marca 2016 r.
Małgorzata Król-Bogomilska
Artykuł 28 § 1 k.k. po nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 r. Uwagi na temat konieczności oddzielania strony podmiotowej czynu zabronionego od winy
Zbigniew Jędrzejewski
Reforma systemu kar po nowelizacji kodeksu karnego z dnia 20 lutego 2015 r.
Michał Królikowski