Studia Iuridica

Państwo laickie w świetle dorobku współczesnego konstytucjonalizmu europejskiego

2016, 66, No. 1

Paweł Borecki

0000-0002-1921-8291

Warsaw University

Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, Instytut Historii Prawa

Publication date

24.01.2017

Publishing model

open access

License type

CC BY 4.0 Int.

Field

Social sciences

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 400 KB

Article

Number of views:133

Number of downloads:44

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

Today’s Europe is dominated by secular states. The principles of secular state in Europe are promoted by the diversity of religious and philosophical population, especially by the large percentage of the population of non-believers. The contemporary principle of secular state serves no longer to reduce the social significance of religion or religious organizations. Secular states frequently interact with religious organizations for general public scopes. A way of expressing the principle of secularism in constitutional acts is diversified – often it is necessary a complex analysis of the content of the constitution. The principle of secular state is directly expressed in Europe in the constitutions of approximately 14% of countries. State Secularism is frequently equated with the principle of separation between church and state. In Europe, however, there are countries that are exceptions to this rule. In total the formula of the separation between church and state is expressed in approximately 25% of European constitutions. Often this principle is expressed in the constitutions in a veiled form. As the most important feature of a secular state is considered the principle of the neutrality of the worldview. However, it is rarely explicitly expressed in the European constitutions. It spread rather by the constitutional court decisions and the statements of legal doctrine.

Bibliography

Boel H., Cerexhe E., Orzecznictwo konstytucyjne w sprawach religijnych. Referat belgijski, mps. powiel., Archiwum Trybunału Konstytucyjnego

Borecki P., Elementy konfesjonalizacji państwa we współczesnej Polsce, [w:] Państwo wyznaniowe. Doktryna, prawo i praktyka, red. J. Szymanek, Warszawa 2011

Borecki P., Laickość państwa w świetle dorobku powojennego konstytucjonalizmu, [w:] Cuius regio, eius religio? Publikacja po Zjeździe Historyków Państwa i Prawa, Lublin 2006, t. II, Lublin 2008

Brito E., Sousa J. de, Orzecznictwo konstytucyjne w dziedzinie wolności wyznaniowej w Portugalii, mps. powiel., Archiwum Trybunału Konstytucyjnego

Brzozowski W., Bezstronność światopoglądowa władz publicznych w Konstytucji RP, Warszawa 2011

Frankowski S., Goldman R., Łętowska E., Sąd Najwyższy USA. Prawa i wolności obywatelskie, Warszawa 1996

Garlicki L., Wolność sumienia i wyznania – status wspólnot religijnych, „Biuletyn Trybunału Konstytucyjnego” 1999, nr specjalny

Gordis R., Separation – Theory and Practice, „Religion and the Public Order” 1963

Górowska B., Stosunki państwo Kościół w konstytucjach państw postkomunistycznych, „Więź” 1993, nr 6

Haarscher G., Laickość, Warszawa 2004

Hömig D., Hassemer W., Orzecznictwo sądów konstytucyjnych w dziedzinie wolności wyznania. Krajowy raport Niemiec na XI Konferencję Europejskich Sądów Konstytucyjnych, 17–21 maja [1999 r.] w Warszawie, mps. powiel., Archiwum Trybunału Konstytucyjnego

„Komisja Konstytucyjna Zgromadzenia Narodowego. Biuletyn” 1995, t. XIV

Konstytucja Republiki Chorwacji, tłum. T. M. Wójcik, wstęp A. i L. Garliccy, Warszawa 1995

Konstytucja Republiki Włoskiej, tłum. i wstęp Z. Witkowski, Warszawa 2004

Konstytucje państw afrykańskich, t. II, oprac. i wstęp L. Gelberg, Warszawa 1965

Konstytucje państw Unii Europejskiej, red. W. Staśkiewicz, Warszawa 2011

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, t. I: Komentarz do artykułów 1–18, red. L. Garlicki, Warszawa 2010

Krukowski J., Konkordat polski. Znaczenie i realizacja, Lublin 1999

Kucsko-Stadlmayer G., Raport krajowy Austrii. Sytuacja prawna w kwestii wolności sumienia, mps. powiel., Archiwum Trybunału Konstytucyjnego

Kuznecoviene J., Państwo i kościół na Litwie, [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, red. G. Robbers, Wrocław 2007

Lekcje religii w szkołach publicznych wybranych państw europejskich, „Gość Niedzielny” 2006, nr 36

Leszczyński P., O stosunkach państwo – Kościoły w Niemczech, „Res Humana” 1997, nr 6

Łakomy H., Państwo a Kościół we Francji. Historia i współczesność, Kraków 1999

Małajny R. M., Państwo świeckie (rozdział kościoła od państwa), [w:] Leksykon prawa wyznaniowego. 100 podstawowych pojęć, red. A. Mezglewski, Warszawa 2014

Orzecznictwo konstytucyjne w sprawach wolności religijnej oraz system wyznań i swobody wyznaniowej we Francji. Referat Francuskiej Rady Konstytucyjnej, dane zebr. B. Gaudemet-Basdevant, mps. powiel., Archiwum Trybunału Konstytucyjnego

Pietrzak M., Demokratyczne, świeckie państwo prawne, Warszawa 1999

Pietrzak M., Prawo wyznaniowe, Warszawa 1988 i 2010

Pięciak W., Kryzys wiary czy kryzys systemu?, Warszawa 1999

Religia. Encyklopedia PWN, red. nauk. T. Gadacz, B. Milerski, Warszawa 2001, t. III

Sobór Watykański II. Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 1967

Świątkowski H., Stosunek państwa do kościoła w różnych krajach, Warszawa 1952