Wybrane relikty prawne epoki realnego socjalizmu w polskim prawie cywilnym – analiza zmiany funkcji społecznej instytucji prawnych w następstwie transformacji ustrojowej

2016, 66, No. 1

Uniwersytet Amsterdamski, Uniwersytet Wrocławski

Publication date

24.01.2017

Publishing model

open access

License type


Field

Social sciences

Language of publication

Polish

Downloads

PDF 505 KB

Article

Number of views:198

Number of downloads:68

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

The aim of the paper is to answer the question how legal institutions which had originated under a radically different socio-economic system (i.e. actually existing socialism) became adapted to the new socio-economic system (i.e. a market economy). The paper argues that the condition of endurance of a legal survival is its functionality towards the requirements of the new system. Methodologically, the paper is based on the approach of case studies. It analyses five different legal survivals of the socialist period in Polish civil law (general part, property law and law of obligations) namely: the general clause of ‘principles of social life’; the general clause of ‘socio-economic purpose’; the in rem right of ‘perpetual usufruct’; the in rem ‘cooperative member’s proprietary right to an apartment and, finally, the agricultural procurement contract. The method of reasoning applied in the article is inductive, i.e. the conclusions are drawn from a generalisation of findings with regard to the specific case studies. The case studies are analysed both by resorting to dogmatic research, as well as socio-legal research on the basis of available literature.

Bibliography

Ajani G., Le fonti non scritte nel diritto dei paesi socialisti, Milano 1985

Althusser L., Contradiction and Overdetermination: Notes for an Investigation, [w:] L. Althusser, For Marx, London–New York 2005

Berger P., Luckmann T., The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge, London 1991

Cesarski M., Dorobek materialny spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce, [w:] Historia i przyszłość spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce, red. Z. Gotfalski, Warszawa 2011

Cisek A., Użytkowanie wieczyste, [w:] System Prawa Prywatnego, red. Z. Radwański, t. IV: Prawo rzeczowe, red. E. Gniewek, wyd. 2, Warszawa 2007

Cisek A., Górska K., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, wyd. 6, Warszawa 2014

Collins H., Marxism and Law, Oxford–New York 1988

Czachórski W., Prawo zobowiązań w zarysie, Warszawa 1968

Drela M., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, wyd. 6, Warszawa 2014

Drozd-Jaśniewicz I., Straty poniesione przez spółdzielczość mieszkaniową w Polsce w okresie transformacji, [w:] Historia i przyszłość spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce, red. Z. Gotfalski, Warszawa 2011

Gawlik Z., Użytkowanie wieczyste de lege ferenda, [w:] Czterdzieści lat kodeksu cywilnego, red. M. Sawczuk, Kraków 2006

Giaro T., Legal Tradition of Eastern Europe. Its Rise and Demise, „Comparative Law Review” 2011, t. II, z. 1

Giaro T., Some Prejudices about the Legal Tradition of Eastern Europe, [w:] Comparative Law in Eastern and Central Europe, red. B. Sitek, J. J. Szczerbowski, A. Bauknecht, Newcastle upon Tyne 2013

Gniewek E., komentarz do art. 232 k.c., pkt 1.2 i 1.3, [w:] Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Kraków 2001 (dostęp elektroniczny w bazie LEX nr 8229)

Gniewek E., Prawo rzeczowe, wyd. 2, Warszawa 1999

Gsovski V., Soviet Civil Law: Private Rights and their Background under the Soviet Regime, t. I: Comparative Survey, Ann Arbor 1948

Hesselink M. W., The Concept of Good Faith, [w:] Towards a European Civil Code, red. A. Hartkamp i in., wyd. 4, Alphen aan de Rijn 2010

Janczyk T., Spółdzielczość w Polsce Ludowej, Warszawa 1980

Justyński T., Nadużycie prawa w polskim prawie cywilnym, Kraków 2000

Kozak A., Granice prawnicze władzy dyskrecjonalnej, Wrocław 2002

Kozak A., Myślenie analityczne w nauce prawa i praktyce prawniczej, Wrocław 2010

Kozak A., Myślenie analityczne w prawie i nauce prawa, Wrocław 2010

Krzyżanowski J., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 1972

Lenin W. I., Państwo a rewolucja. Nauka marksizmu o państwie a zadania proletariatu w Rewolucji, [w:] W. I. Lenin, Dzieła wybrane, t. II, Warszawa 1955

Leszczyński L., Stosowanie generalnych klauzul odsyłających, Kraków 2001

Leszczyński L., Właściwości posługiwania się klauzulami generalnymi w prawie prywatnym. Perspektywa zmiany trendu, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 1995, t. IV, z. 3

Machnikowski P., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, wyd. 6, Warszawa 2014

Malinowski B., A Scientific Theory of Culture and Other Essays, New York 1961

Mańko R., Is the Socialist Legal Tradition ‘Dead and Buried’? The Continuity of the Certain Elements of Socialist Legal Culture in Polish Civil Procedure, [w:] Private Law and the Many Cultures of Europe, red. T. Wilhelmsson, E. Paunio, A. Pohjolainen, Alphen aan den Rijn 2007

Mańko R., Koncepcja interpelacji ideologicznej a krytyczny dyskurs o prawie, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2014, nr 1 (8)

Mańko R., Legal Survivals: A Conceptual Tool for Analysing Post-Transformation Continuity of Legal Culture, [w:] Tiesību efektivitāte postmodernā sabiedrībā [Skuteczność prawa w społeczeństwie ponowoczesnym], red. J. Rozenfelds, Riga 2015

Mańko R., Quality of Legislation Following a Transition from Really Existing Socialism to Capitalism: A Case Study of General Clauses in Polish Private Law, [w:] The Quality of Legal Acts and Its Importance in Contemporary Legal Space, red. J. Rozenfelds, Riga 2012

Mańko R., Relikty w kulturze prawnej. Uwagi metodologiczne na tle pozostałości epoki socjalizmu realnego w polskim prawie prywatnym, „Przegląd Prawa i Administracji” 2015, t. CII (w druku)

Mańko R., Unifikacja prawa prywatnego w Europie z perspektywy społeczeństwa polskiego, „Nowa Europa – Przegląd Natoliński” 2008, nr 2

Mańko R., „We Do Not Recognise Anything ‘Private’”: Public Interest and Private Law under the Socialist Legal Tradition and Beyond, [w:] Private Interest and Public Interest in European Legal Tradition, red. B. Sitek, J. J. Szczerbowski, A. W. Bauknecht, M. Szpanowska, K. Wasyliszyn, Olsztyn 2015

Mańko R., Weeds in the Gardens of Justice? The Survival of Hyperpositivism in Polish Legal Culture as Symptom/Sinthome, „Pólemos: Journal of Law, Literature and Culture” 2013, t. VII, z. 2

Pietrzykowski K., Spółdzielnie mieszkaniowe. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2010

Płeszka K., Gizbert-Studnicki T., Dwa ujęcia wykładni. Próba konfrontacji, „ZNUJ – Prace z Nauk Politycznych” 1984, z. 20

Radwański Z., Zieliński A., [w:] System Prawa Prywatnego, red. Z. Radwański, t. I: Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2007

Renner K., The Institutions of Private Law and their Social Functions, London–Boston 1976

Rudziński A. W., A Comparative Study of Polish Property Law, [w:] Polish Civil Law, t. I, red. D. Lasok, Leiden 1973

Sacco R., Legal Formants: A Dynamic Approach to Comparative Law, „American Journal of Comparative Law” 1991, t. XXXIX, z. 1 i 2

Schlechtriem P., The Functions of General Clauses, Exemplified by Regarding Germanic Laws and Dutch Law, [w:] General Clauses and Standards in European Contract Law, red. S. Grundmann, D. Mazeaud, The Hague 2006

Stawarska-Rippel A., O klauzulach generalnych w pierwszych latach Polski Ludowej słów kilka, „Miscellanea Iuridica” 2005, t. VI

Stelmachowski A., Kontraktacja, [w:] System Prawa Prywatnego, red. Z. Radwański, t. VII: Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Rajski, wyd. 2, Warszawa 2004

Stelmachowski A., Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998

Strzelczyk R., Prawo nieruchomości, wyd. 2, Warszawa 2012

Šulmane D., Versatility of Effects of Legal Provisions, [w:] The Quality of Legal Acts and Its Importance in Contemporary Legal Space, red. J. Rozenfelds, Riga 2012

Szer S., Prawo cywilne: część ogólna, wyd. 2, Warszawa 1962

Sztompka P., Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków 2007

Tamanaha B. Z., Realistic Socio-Legal Theory: Pragmatism and a Social Theory of Law, Oxford 1997

Voermans W., Concern about the Quality of EU Legislation: What Kind of Problem, by What Kind of Means?, „Erasmus Law Review” 2009, t. II, z. 1

Watson A., Legal Transplants: An Approach to Comparative Law, Athens–London 1993

Weber M., Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology, Berkeley–Los Angeles 1978

Whittaker S., Zimmermann R., Good Faith in European Contract Law: Surveying the Legal Landscape, [w:] Good Faith in European Contract Law, red. S. Whittaker, R. Zimmermann, Oxford 2000

Wierzbowski B., O przydatności użytkowania wieczystego, [w:] Honeste vivere… Księga pamiątkowa ku czci Profesora Władysława Bojarskiego, Toruń 2001

Winiarz J., Prawo użytkowania wieczystego, Warszawa 1970

Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988

Wróblewski J., Słuszność w systemie prawa polskiego, „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny” 1970, t. XXXII, z. 1

Zielona Księga – optymalna wizja Kodeksu cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej, red. Z. Radwański, Warszawa 2006

Zomerski W., 25 Years After the Transformation: Law and Legal Culture in Central and Eastern Europe Between Continuity and Discontinuity, Brno, Republika Czeska, 16–17.04.2015 r., „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2016, nr 1