Wybrane relikty prawne epoki realnego socjalizmu w polskim prawie cywilnym – analiza zmiany funkcji społecznej instytucji prawnych w następstwie transformacji ustrojowej
2016, 66, No. 1
Publication date
Publishing model
License type
Field
Language of publication
Downloads
PDF 505 KB
Number of views:198
Number of downloads:68
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
The aim of the paper is to answer the question how legal institutions which had originated under a radically different socio-economic system (i.e. actually existing socialism) became adapted to the new socio-economic system (i.e. a market economy). The paper argues that the condition of endurance of a legal survival is its functionality towards the requirements of the new system. Methodologically, the paper is based on the approach of case studies. It analyses five different legal survivals of the socialist period in Polish civil law (general part, property law and law of obligations) namely: the general clause of ‘principles of social life’; the general clause of ‘socio-economic purpose’; the in rem right of ‘perpetual usufruct’; the in rem ‘cooperative member’s proprietary right to an apartment and, finally, the agricultural procurement contract. The method of reasoning applied in the article is inductive, i.e. the conclusions are drawn from a generalisation of findings with regard to the specific case studies. The case studies are analysed both by resorting to dogmatic research, as well as socio-legal research on the basis of available literature.
Bibliography
Ajani G., Le fonti non scritte nel diritto dei paesi socialisti, Milano 1985
Althusser L., Contradiction and Overdetermination: Notes for an Investigation, [w:] L. Althusser, For Marx, London–New York 2005
Berger P., Luckmann T., The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge, London 1991
Cesarski M., Dorobek materialny spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce, [w:] Historia i przyszłość spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce, red. Z. Gotfalski, Warszawa 2011
Cisek A., Użytkowanie wieczyste, [w:] System Prawa Prywatnego, red. Z. Radwański, t. IV: Prawo rzeczowe, red. E. Gniewek, wyd. 2, Warszawa 2007
Cisek A., Górska K., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, wyd. 6, Warszawa 2014
Collins H., Marxism and Law, Oxford–New York 1988
Czachórski W., Prawo zobowiązań w zarysie, Warszawa 1968
Drela M., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, wyd. 6, Warszawa 2014
Drozd-Jaśniewicz I., Straty poniesione przez spółdzielczość mieszkaniową w Polsce w okresie transformacji, [w:] Historia i przyszłość spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce, red. Z. Gotfalski, Warszawa 2011
Gawlik Z., Użytkowanie wieczyste de lege ferenda, [w:] Czterdzieści lat kodeksu cywilnego, red. M. Sawczuk, Kraków 2006
Giaro T., Legal Tradition of Eastern Europe. Its Rise and Demise, „Comparative Law Review” 2011, t. II, z. 1
Giaro T., Some Prejudices about the Legal Tradition of Eastern Europe, [w:] Comparative Law in Eastern and Central Europe, red. B. Sitek, J. J. Szczerbowski, A. Bauknecht, Newcastle upon Tyne 2013
Gniewek E., komentarz do art. 232 k.c., pkt 1.2 i 1.3, [w:] Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Kraków 2001 (dostęp elektroniczny w bazie LEX nr 8229)
Gniewek E., Prawo rzeczowe, wyd. 2, Warszawa 1999
Gsovski V., Soviet Civil Law: Private Rights and their Background under the Soviet Regime, t. I: Comparative Survey, Ann Arbor 1948
Hesselink M. W., The Concept of Good Faith, [w:] Towards a European Civil Code, red. A. Hartkamp i in., wyd. 4, Alphen aan de Rijn 2010
Janczyk T., Spółdzielczość w Polsce Ludowej, Warszawa 1980
Justyński T., Nadużycie prawa w polskim prawie cywilnym, Kraków 2000
Kozak A., Granice prawnicze władzy dyskrecjonalnej, Wrocław 2002
Kozak A., Myślenie analityczne w nauce prawa i praktyce prawniczej, Wrocław 2010
Kozak A., Myślenie analityczne w prawie i nauce prawa, Wrocław 2010
Krzyżanowski J., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 1972
Lenin W. I., Państwo a rewolucja. Nauka marksizmu o państwie a zadania proletariatu w Rewolucji, [w:] W. I. Lenin, Dzieła wybrane, t. II, Warszawa 1955
Leszczyński L., Stosowanie generalnych klauzul odsyłających, Kraków 2001
Leszczyński L., Właściwości posługiwania się klauzulami generalnymi w prawie prywatnym. Perspektywa zmiany trendu, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 1995, t. IV, z. 3
Machnikowski P., [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, wyd. 6, Warszawa 2014
Malinowski B., A Scientific Theory of Culture and Other Essays, New York 1961
Mańko R., Is the Socialist Legal Tradition ‘Dead and Buried’? The Continuity of the Certain Elements of Socialist Legal Culture in Polish Civil Procedure, [w:] Private Law and the Many Cultures of Europe, red. T. Wilhelmsson, E. Paunio, A. Pohjolainen, Alphen aan den Rijn 2007
Mańko R., Koncepcja interpelacji ideologicznej a krytyczny dyskurs o prawie, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2014, nr 1 (8)
Mańko R., Legal Survivals: A Conceptual Tool for Analysing Post-Transformation Continuity of Legal Culture, [w:] Tiesību efektivitāte postmodernā sabiedrībā [Skuteczność prawa w społeczeństwie ponowoczesnym], red. J. Rozenfelds, Riga 2015
Mańko R., Quality of Legislation Following a Transition from Really Existing Socialism to Capitalism: A Case Study of General Clauses in Polish Private Law, [w:] The Quality of Legal Acts and Its Importance in Contemporary Legal Space, red. J. Rozenfelds, Riga 2012
Mańko R., Relikty w kulturze prawnej. Uwagi metodologiczne na tle pozostałości epoki socjalizmu realnego w polskim prawie prywatnym, „Przegląd Prawa i Administracji” 2015, t. CII (w druku)
Mańko R., Unifikacja prawa prywatnego w Europie z perspektywy społeczeństwa polskiego, „Nowa Europa – Przegląd Natoliński” 2008, nr 2
Mańko R., „We Do Not Recognise Anything ‘Private’”: Public Interest and Private Law under the Socialist Legal Tradition and Beyond, [w:] Private Interest and Public Interest in European Legal Tradition, red. B. Sitek, J. J. Szczerbowski, A. W. Bauknecht, M. Szpanowska, K. Wasyliszyn, Olsztyn 2015
Mańko R., Weeds in the Gardens of Justice? The Survival of Hyperpositivism in Polish Legal Culture as Symptom/Sinthome, „Pólemos: Journal of Law, Literature and Culture” 2013, t. VII, z. 2
Pietrzykowski K., Spółdzielnie mieszkaniowe. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2010
Płeszka K., Gizbert-Studnicki T., Dwa ujęcia wykładni. Próba konfrontacji, „ZNUJ – Prace z Nauk Politycznych” 1984, z. 20
Radwański Z., Zieliński A., [w:] System Prawa Prywatnego, red. Z. Radwański, t. I: Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2007
Renner K., The Institutions of Private Law and their Social Functions, London–Boston 1976
Rudziński A. W., A Comparative Study of Polish Property Law, [w:] Polish Civil Law, t. I, red. D. Lasok, Leiden 1973
Sacco R., Legal Formants: A Dynamic Approach to Comparative Law, „American Journal of Comparative Law” 1991, t. XXXIX, z. 1 i 2
Schlechtriem P., The Functions of General Clauses, Exemplified by Regarding Germanic Laws and Dutch Law, [w:] General Clauses and Standards in European Contract Law, red. S. Grundmann, D. Mazeaud, The Hague 2006
Stawarska-Rippel A., O klauzulach generalnych w pierwszych latach Polski Ludowej słów kilka, „Miscellanea Iuridica” 2005, t. VI
Stelmachowski A., Kontraktacja, [w:] System Prawa Prywatnego, red. Z. Radwański, t. VII: Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Rajski, wyd. 2, Warszawa 2004
Stelmachowski A., Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998
Strzelczyk R., Prawo nieruchomości, wyd. 2, Warszawa 2012
Šulmane D., Versatility of Effects of Legal Provisions, [w:] The Quality of Legal Acts and Its Importance in Contemporary Legal Space, red. J. Rozenfelds, Riga 2012
Szer S., Prawo cywilne: część ogólna, wyd. 2, Warszawa 1962
Sztompka P., Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków 2007
Tamanaha B. Z., Realistic Socio-Legal Theory: Pragmatism and a Social Theory of Law, Oxford 1997
Voermans W., Concern about the Quality of EU Legislation: What Kind of Problem, by What Kind of Means?, „Erasmus Law Review” 2009, t. II, z. 1
Watson A., Legal Transplants: An Approach to Comparative Law, Athens–London 1993
Weber M., Economy and Society: An Outline of Interpretive Sociology, Berkeley–Los Angeles 1978
Whittaker S., Zimmermann R., Good Faith in European Contract Law: Surveying the Legal Landscape, [w:] Good Faith in European Contract Law, red. S. Whittaker, R. Zimmermann, Oxford 2000
Wierzbowski B., O przydatności użytkowania wieczystego, [w:] Honeste vivere… Księga pamiątkowa ku czci Profesora Władysława Bojarskiego, Toruń 2001
Winiarz J., Prawo użytkowania wieczystego, Warszawa 1970
Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988
Wróblewski J., Słuszność w systemie prawa polskiego, „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny” 1970, t. XXXII, z. 1
Zielona Księga – optymalna wizja Kodeksu cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej, red. Z. Radwański, Warszawa 2006
Zomerski W., 25 Years After the Transformation: Law and Legal Culture in Central and Eastern Europe Between Continuity and Discontinuity, Brno, Republika Czeska, 16–17.04.2015 r., „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2016, nr 1
Other articles from the issue
Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., I FZ 72/15. Przyznanie prawa pomocy w kontekście sytuacji materialnej podatnika
Rafał Bernat
Libertariańska krytyka locke’owskiego proviso
Cezary Błaszczyk
Państwo laickie w świetle dorobku współczesnego konstytucjonalizmu europejskiego
Paweł Borecki
